İşçi Alacakları
Giriş 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. Maddesine göre; ” Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu Kanun, 4’üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar ” Özetle bu kanun işçinin hak ve yükümlülüklerini düzenlemekte olup, bu yazıda konuyla ilişkin detaylara yer verilecektir. Başlıca İşçi Alacakları: Kıdem Tazminatı Kıdem Tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçi olan kişin belirli şartları sağlaması halinde, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak fesih edilmesi veya işçinin kendisi tarafından haklı olarak fesih edilmesi durumunda hak kazandığı bir işçi alacağıdır. İş Kanunu’nun 18. Maddesine göre iş güvenliği kapsamında işçi statüsünde olabilmek için otuz veya daha fazla işçi çalışan bir işyerinde veya işveren bünyesinde altı aylık kıdeme sahip olunmalıdır. Bu şartlar ile birlikte 1 yıl süreyle belirsiz süreli iş sözleşmesi (süresi belirlenmeyen iş akdi) kapsamında bir işyerinde çalışan işçiler kıdem tazminatına hak kazanacaklardır. Hemen belirtmekte fayda vardır ki, belirli süreli sözleşme kapsamında çalışanların süreden önce haksız olarak iş akdinin işveren tarafından feshi veya işçi tarafından haklı feshi durumunda da kıdem tazminatına hak kazanılmaktadır. Aşağıdaki meslek grupları İş Kanunu’nun 4. maddesine göre işçi sayılmazlar: Deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar, 50’den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde çalışanlar, Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri, Bir ailenin üyeleri ve 3’üncü dereceye kadar (3’üncü derece dahil) hısımları arasında dışardan başka biri katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde çalışanlar, Ev hizmetlerinde çalışanlar, Çıraklar, Sporcular, Rehabilite edilenler, Esnaf ve Sanatkârlar Kanunu’nun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde çalışanlar. İhbar Tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca, iş sözleşmesi feshedilmeden önce karşı tarafa yazılı olarak bildirim gereklidir. Madde 17’ye göre; Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. İş sözleşmeleri; a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra, b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra, c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra, d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. Önemle belirtmek gerekir ki iş akdinin işçi tarafından feshedilmesi durumunda veya işveren tarafından işçinin deneme süresi içinde veya haklı fesih durumunda ihbar tazminatına hak kazanılmayacaktır. İş Kazası, Meslek Hastalığı Tazminatı Bu alacak kalemi ise işçinin, maddi ve manevi olarak uğradığı zararlara karşılık alabileceği tazminat olarak adlandırılmaktadır. Buna göre; Cenaze giderleri (ölüm halinde), Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar (ölüm halinde), Tedavi giderleri, Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, Kazanç kaybı, Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar, Talep edilebilir. Fazla Mesai Ücreti 4857 sayılı İş Kanunu m. 63’e göre, işçinin çalışma süresi haftalık 45 saatten fazla olamaz. Kanuna […]
Daha fazla oku
