Basit Yargılama Usulü Nedir?

Basit Yargılama usulü Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 251. maddesinde düzenlenmiş olup, iddianamenin kabulünden sonra bazı suçlarda mahkemenin takdirine bağlı olarak duruşma yapılmadan ve evrak üzerinden yürütülen, olağan yargılama usulünden daha hızlı ve basit bir yargılamayı hedefleyen ceza hukuku mekanizmasıdır. Buradaki temel amaç yargısal faaliyetlerin daha etkin ve hızlı bir şekilde uygulanarak uzun sürebilecek yargılamaların önüne geçmektir.

Basit Yargılama Usulü Hangi Hallerde Uygulanır?

‘’Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir.’’ CMK M.251/1

Kanunun lafzından da anlaşılacağı üzere aksi belirtilmediği takdirde üst sınırı 2 yıl ve daha az hapis cezası gerektiren bütün suçlarda basit yargılama usulü uygulanabilmekte olup, hâkimin takdir yetkisinin olduğu unutulmaması gerekir.

Basit Yargılama Usulünde Görevli Mahkeme

Basit Yargılama usulü asliye ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda uygulanmaktadır. Zira ‘’ağır’’ suçların araştırılmasının dosya üzerinden yürütülmesi teknik olarak mümkün olmamakla beraber, kanunun amacına da uygun değildir.

Basit Yargılama Usulünde İşleyiş

Basit Yargılama usulünde mahkeme dosya üzerinden ve duruşma yapmaksızın yargılamayı yürütür. Burada yukarıda da belirttiğimiz üzere mahkemenin kanaati önem arz etmektedir. Zira mahkeme somut olayı evrak üzerinden yürüterek daha hızlı ve etkin bir yargılamaya ulaşabilecek kanıdaysa, basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verebilecektir.

Basit yargılama usulünün bir diğer özelliği de kabul edilen iddianame sonrası sanık, mağdur ve şikayetçiye iddianamenin tebliğinden sonra savunmalarını iletmeleri için on beş günlük bir süre verilmesidir. Yani yazılı savunma şeklinde yargılama yürütülecektir. Yine toplanması gereken deliller, belgeler ilgili kurum ve kuruluşlardan yazılı olarak talep edilecektir. (CMK m. 251/2)

Basit yargılama usulünün en belirgin kısmı ise hüküm aşamasıdır. Zira gerekli deliller ve tarafların savunmaları yazılı olarak alındıktan sonra duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın karar verilir ve bu kararda mahkumiyete hükmedildiyse verilen ceza dörtte bir oranında indirilir. (CMK m. 251/3)

Basit Yargılama Usulünde İtiraz

251 inci madde uyarınca (Basit Yargılama Usulü uygulanarak) verilen hükümlere karşı itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir. (CMK m. 252/1)

İtiraz üzerine hükmü veren mahkemece duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 üncü madde uyarınca hüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede bu husus yazılır. Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş sayılır. (CMK m. 252/2)

Mahkeme, ikinci fıkra uyarınca (itiraz üzerine) hüküm verirken, 251 inci madde kapsamında basit yargılama usulüne göre verdiği hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişiler tarafından yapıldığı hâllerde 251 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca yapılan indirim korunur. (CMK m. 252/3)

İtiraz üzerine verilen hükmün sanık lehine olması hâlinde, bu hususların itiraz etmemiş olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilen kararlardan yararlanır. (CMK m. 252/4)

İtiraz üzerine verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir. (CMK m. 252/5)

Mahkemenin Basit Yargılama Usulünden Vazgeçme Yetkisi Var Mıdır?

Mahkeme, yukarıda değindiğimizin aksine etkin ve hızlı yargılama yöntemine basit yargılama usulü uygulanarak ulaşılamayacağına kanaat getirirse bu sefer olağan yargılama usulüne geçebilecektir. Burada en önemli faktör genellikle tanık beyanlarına ihtiyaç duyulması veya kurumlardan gelen yazıların yetersiz olması durumudur.

Basit Yargılama Usulünün Ne Zaman Uygulanamaz?

Basit Yargılama Usulü kapsamına giren bir suç ile basit yargılama usulü kapsamına girmeyen başka bir suç ile birlikte (iştirak) işlenmişse, olağan yargılama usulü uygulanacaktır. (CMK m. 251/8)

Yine yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik halleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması şikayete ya da izne dayalı suçlarda basit yargılama usulü uygulanamaz. (CMK m. 251/7)

Not : Sitemizde yer verilen bilgiler, ilgili mevzuatlar ışığında konuyu genel hatlarıyla ele alır şekilde düzenlenmiştir. Eğer kendinize özel ve her vakaya göre değişkenlik gösterebilen ihtilaf odaklı öneriler istiyorsanız alanında uzman avukatımız ile iletişime geçmek için tıklayınız.

Yukarda ve sitemizde yer alan bilgiler ve makaleler herhangi bir reklam amacı taşımamakla beraber sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, bilgi ve makaleler yazıldıkları tarih itibariyle güncel mevzuatımıza göre yazılmıştır.